JARQO’RG’ON TUMANINING QISHLOQ XO’JALIGI YERLARIDA KADASTR ISHLARINI YURITISHDA GEOAXBOROT TIZIMLARINI QO’LLASH - S.H. Oltinov; E.M. Mamatmo’minov; J.S. Asatov; F. Jo’raqulov (Лучшие интеллектуальные исследования, 2024)
Annotatsiya: Insonni qadim zamonlardan qiziqtirib kelgan muammolardan biri, u o‘zini yer planetasini qaysi joyida turganini aniqlashdan iborat bo‘lgan. Kishi o‘z atrofini o‘rab olgan ob’ektlarga nisbatan turgan o‘rnini osongina aniqlab olishi mumkin. Bordiyu atrofda bunday ob’ektlar bulmasa , hammayoq bo‘m-bo‘sh cho‘l yoki bepoyon okean sathi bo‘lsachi? Ko‘p asrlar davomida bu muammoni Quyosh va yulduzlardan foydalanib yechib kelingan. Shu jumladan geodezistlar, geologlar va boshqalar geodezik tayanch punktlardan foydalanib kelishgan, ulardan boshlab o‘lchashlar olib borilgan yoki yo‘llar aniqlangan. Bu usullardan foydalanish imkoni har doim bo‘lavermaydi. Masalan, Quyosh va yulduzlar bulutli ob-havoda ko‘rinmaydi. Joyda bajariladigan aniq o‘lchashlardan foydalanish ko‘p vaqt va mehnat talab qiladi va har doim maqsadga to‘la erishish imkoni bo‘lmaydi. 1970 yillar boshida GPS yangi loyihasi taqdim etildi va unga ko‘ra kishi o‘z turgan o‘rnini yer yuzasini xohlagan nuqtasida, xohlagan vaqtda, har qanday ob-havo sharoitida yuqori aniqlikda aniqlash imkoniga ega bo‘ldi.